Giuđa, Phêrô và lòng thống hối

Giờ đây, giả sử việc xưng tội đã được thực hiện, chúng ta bước sang hành vi thứ hai của bí tích, đó là lòng thống hối hay đau buồn vì tội. “Thống hối” có nghĩa là bị bẻ gãy, bị nghiền nát, xuất phát từ động từ Latinh conterere. Lòng thống hối không phải là một nỗi ân hận mang tính trần thế, chỉ gắn với quá khứ. Nó không hướng về một chuẩn mực, không hướng về Thiên Chúa, cũng không hướng về sự sống thần linh của Đức Kitô. Lòng thống hối là ước muốn cho điều đã xảy ra trở thành như chưa từng xảy ra, và không hướng về tha nhân hay chính bản thân mình.

Sự khác biệt giữa hai điều này được thấy rất rõ trong trường hợp của Giuđa và Phêrô. Cả hai đều đã phạm tội. Chính Chúa chúng ta đã nói cả hai sẽ sa ngã. Người gọi Phêrô là “Xa-tan” (Mt 16,23), và Kinh Thánh nói rằng chính Giuđa đã bị quỷ ám (Lc 22,3). Vậy tại sao Phêrô được tha thứ còn Giuđa thì không? Bởi vì Giuđa hối hận quay về với chính mình (Mt 27,3) — đó là cách diễn tả chính xác của Kinh Thánh. Còn Phêrô thì hối hận quay về với Chúa. Giuđa có sự ân hận; Phêrô có lòng đau buồn đích thực, tức là thống hối. Lòng thống hối là một thái độ nội tâm chân thành, một khuynh hướng sâu xa của linh hồn.

Có người nói: “Người Công giáo khi phạm tội chỉ cần đi xưng tội, thú nhận các tội mình đã phạm, rồi bước ra trắng tinh như tuyết.” Không hề như thế! Việc chỉ xưng tội mà không có lòng đau buồn thật sự và quyết tâm chừa cải thì không làm cho việc xưng tội thành sự. Lời xá giải của linh mục không mang hiệu quả nếu không có sự thống hối nghiêm túc. Trong một số điều kiện nhất định, người ta có thể được tha tội mà không cần nói ra các tội đã phạm; nhưng trong bất cứ trường hợp nào, nếu không có lòng đau buồn vì tội thì ơn tha thứ cũng không có hiệu lực.